AZALPEN TESTUA

BILBOKO PORTUA

Bilboko portua, Euskal Herriko porturik garrantzitsuena da eta Santurtzin dago kokatuta. Lehen, Bilbo zegoen, baina, lekua txikia geratu zitzaien, itsasontziak ezin zutelako pasatu, orduan Santurtzira mugitu zuten.

Oso handia da eta hiru zatitan banatuta dago, Santurtzi, Zierbena eta Getxo. Santurtziko zatia handiena eta zaharrena da, Zierbena tamaina erdikoa da,Santurtzikoa baino berriagoa, hara, ferriak joaten dira. Azkenik, Getxoko zatia berriena da eta txikiena ere, hara, kruseroak doaz.

Portuan egiten dena, hau da ,beste lekuetatik merkantzia ekartzea, kontainerren barruan. Kontainerrak, itsasontzietan, kamioietan eta trenetan joan ahal dira.

2.000 pertsonak lan egiten dute portu barruan, eta 3.000 itsasontzi mota sartzen dira portura egunero. Hauek dira batzuk, ferriak, kruzeroak, gasontziak, petroleroak…

Espainian, portua, laugarren garrantzitsuena da. Lehenengoa, Valentziakoa da, bigarrena Algerzirazekoa eta hirugarrena, Bartzelonakoa.

Kostalde garbi bat

KOSTALDE GARBI BAT !!!

Marea beltza itsasoko uraren azalean agertzen den petrolio geruza da.

Euskal kostaldean ez dugu izan marea beltz handirik baina 2003 urtean Galiziako kostan petrolio ontzi zahar baten istripua egon zen.

20.000 tona petrolio itsasora jauzi ziren. Baina gure kostalderaino ez ziren orban asko iritzi.

Petrolioak itsaskiak erabat estaltzen ditu gaixotu eta hil arte.

Petrolioaren ondorioz ezin dute hegan egin,hotza babesa galtzen dute,ezin dute jan eta azkenean hil egiten dira.

Gizakiei ere egiten die kalte,bereziki itsaskiak harrapatzen dutenei eta lanik gabe geratzen dira.

Halako batean,kostaldea garbitzea lotzen denean,edo urte luzeak igarota berez garbitzen duenean,kaltea ez da eteten.

Landare kopuruaz elikatzen diren beste arrain eta  bizidun asko ere jatekorik gabe geratzen dira. Arrainez eta itsaskiz elikatzen dira. arazoak izaten dute jateko aukeratzeko.

Kaltea desagertzeko 20 urte iraun dezake.

Itsasoan badira petrolio-isurien zaleak diren zenbait bakteria. Petrolioaren subtantziaz elikatzen dira.

Zientzialariak probak egiten ari dira,bakteria horiek marea beltza garbitzeko erabil ditzaketen ikusteko.

Petrolio isuria

 Petrolio isuria

Marea beltza itsasoko uraren azalean agertzen den petrolio geruza da, petrolio-ontzietatik isuri eta itsasertzera iritsi ohi dena.

Euskal kostaldean ez dugu inoiz marea beltza izan,baina Galiziako kostan petrolio-ontzi zahar batek istripu bat eukin zuen 2003 eta gure kostaldera iritsi zen.

Petrolio-ontziak Prestige izena zuen eta 20.000 tona isuri zituen itsasora.

Marea beltzak gizakiei ( arrantzalei ) ez diote arrantza egiten uzten animaliak hiltzen direlako. Itsasoko izakiak petrolioz estaltzen dira eta gaixotu eta hil egiten dira.

Hegaztiak petrolioz zikinduta geratzen dira eta ezin dute hegan egin, ezin dute jan… eta azkenean hil egiten dira.

Marea beltza desagertutakoan kalte batzuk mantentzen dira elika-katean , plankton alga eta landare kopurua izugarri gutxitzen denez horiez elikatzen diren beste arrain eta itsaski bizidun asko ere jatekorik gabe geratzen dira.

Kaltetuta gelditzen dena garbitzeko 20 urtez iraun dezake.

Zientzalariak probak egiten ari dira bakterio batzuekin marea beltzak garbitzeko erabili ahal diren ikusteko.

Marea beltza itsasoko uraren azalean agertzen den petrolio geruza da, petrolio-ontzietatik isuri eta itsasertzera iritsi ohi dena.

Euskal kostaldean ez dugu inoiz marea beltza izan,baina Galiziako kostan petrolio-ontzi zahar batek istripu bat eukin zuen 2003 eta gure kostaldera iritsi zen.

Petrolio-ontziak Prestige izena zuen eta 20.000 tona isuri zituen itsasora.

Marea beltzak gizakiei ( arrantzalei ) ez diote arrantza egiten uzten animaliak hiltzen direlako. Itsasoko izakiak petrolioz estaltzen dira eta gaixotu eta hil egiten dira.

Hegaztiak petrolioz zikinduta geratzen dira eta ezin dute hegan egin, ezin dute jan… eta azkenean hil egiten dira.

Marea beltza desagertutakoan kalte batzuk mantentzen dira elika-katean , plankton alga eta landare kopurua izugarri gutxitzen denez horiez elikatzen diren beste arrain eta itsaski bizidun asko ere jatekorik gabe geratzen dira.

Kaltetuta gelditzen dena garbitzeko 20 urtez iraun dezake.

Zientzalariak probak egiten ari dira bakterio batzuekin marea beltzak garbitzeko erabili ahal diren ikusteko.

BELTZUNE GALANTAK!!!

Mare beltza itsasoko uraren azalean agertzen den petrolio-geruza da, petrolio ontzietatik isuri eta itsasertzera iritzi ohi dena.

Euskal kostaldean ez dugu inoiz marea beltz handirik izan.

Baina Galiziako kostaldean 20.000 tona petrolio jauzi ziren itsasora eta Bizkaiko itsasertzera heldu zen.

Baina azkenean garbitzea lortu zen.

Itsasoko itsaskiei kalte egiten die, itsaskiak harkaitzei itsatsita bizi dira eta marea beltza iristean petrolioak estaltzen ditu eta gaixotu eta hil egiten dira.

Arrantzaileei kalte eragiten die itsaskiak arrapatzetik bizi direlako.

Hegaztiei petrolioa likistuta geratzen da,ezin dute hegan egin eta ezin dute jan eta hil egiten dira.

Elika-katean plakton, alga eta landare murrizten dira eta elikatzen diren beste animaliak jatekorik gabe geratzen dira eta azkenean hil egiten dira.

Kalteak desagertzeko den denborak 20 urte iraun dezake.

Zientzilariek ikertu dute bakteria batzuk petrolioz elikatzen direla eta kosta garbitzeko erabili nahi dute.   

   

BELTZUNE GALANTAK!!!

Marea beltza itsasoko uraren azalean agertzen den petrolio geruza da. Petrolio-ontzietatik edo bestelako instalazioetatik isuri egiten da.

Euskal kostaldean ez dira egon istripu handirik baina, 2003an Galizian itsasontzi batek istripu bat izan zuen eta Euskal kostaldera ailegatu zen.

20.000 tona petrolio isuri ziren. Ez ziren orban asko iritzi, eta garbitzea lortu zen.

Arrainak kaltetu egiten dira baina itsaskiak geihago. Itsaskiak ez direnez mugitzen petrolioa ailegatzen denean, estaltzen ditu, eta hil egiten dira. Arrantzaleei kostaldeko leku askotan arrantza egitea eta itsaskiak hartzea ezinezkoa delako, lan gabe geratzen dira.

Hegaztiak kaltetu egiten dira. Ezin dute hegan egin, hotzaren kontrako babesa galtzen dute, ezin dute jan, lumajea garbitzean petrolioa jaten dute eta hil egiten dira.

Elika-kate osoa kaltetuta geratzen da, plakton alga gutxitzen delako eta plaktonez elikatzen diren animaliak hil egiten

dira.

Kalte osoa desagertzeko 3 urte igaro behar dira gutxienez baina 20 urtez igaro ahal du.

Zientzialarien ikerketen emaitzak dira, bakterio batzuk petrolioz elikatzen direla eta proba batzuk egiten ari dira, beharbada marea beltzak garbitzeko erabili ahalko dituztelako.

BELTZUNE GALANTAK

                       BELTZUNE GALANTAK

Marea beltza, itsasoko uraren azalean agertzen den petrolio geruza da.

Euskal Herrian ez da inoiz pasatu, baina, orain dela urte batzuk Galiziako marea beltz bat egon zen eta arrasto batzuk hona ailegatu ziren.

Prestige itsasontzitik 20.000 tona petrolio isuri ziren.

Arrantzalea,itsaskiak harrapatzetik bizi direnez ba ezin dute bizi zeren, denak hil egiten dira. Arrainak eta itsaskiak, jaten dute petrolioa eta hil egiten dira.

Hegaztiak ezin dute jan arrainak eta hil egiten dira eta lumak petrolioz estalita gelditzen dira eta lumajea garbitzerakoan gaixotu eta hil egiten dira.

Plaktona eta algak murrizten dira eta orduan janari hori jaten dituzten arrainak hil egiten dira eta orduan elika-katea osoak kalte hartzen du

Kaltea desagertzeko 20 urte behar dira.

Bakteria batzuk petrolioa jan ahal dutela ikertzen ari dira zientzialariak eta frogak egiten ari dira.

Hori ondo funtzionatzen badu itsasoa garbitu ahalko da azkar.  

Beltzune Galantak

Marea beltza itsasoko uraren azalean agertzen den petrolio geruza da.

Euskal kostaldean ez da inoiz gertatu marea beltza handirik,baina 2003.urtean Galiziako kostaldea istripu bat gertatu zen.

20.000 tona petrolio baino  gehiago isuri zituen Prestigek.

Itsasoko izakiei petrolio itsatsi egiten zaie,gaixotu  eta hil egiten dira.Arantzaleak bizibiderik gabe geratzen dira.

Hegaztiek ezin dute hegan egin,hotzaren kontrako babesa galtzen dute,jan gabe  eta azkenean hil egiten dira.

Marea beltza plankton,alga eta landare kopurua izugarria murrizten denez horiez elikatzen diren beste arrain eta itsaski bizidun asko ere jatekorik gabe geratzen dira.

3 urte igaro behar dira gutxienez garbitzeko marea beltza.

Zientzialariak probak egiten ari dira bakteria baten bidez marea beltza garbitzeko.

Olentzero eguna

                 OLENTZERO EGUNA DA KRISTOAREN JAIOTZAREN BERRI EMATEKO ETA
                 OSPATZEN DA.


                 ABENDUAREN 24AN OSPATZEN DA

                OLENTZEROAREN ANTZINAKO JATORRIA PAGANOA HAU DA, NEGUKO                               SOLSTIZIO OSPAKIZUNEKO PERTSONAIA DA.

                NEGUKO SOLSTIZIOA DA EGUNIK LABURRENA ETA GAUA LUZEENA.


                NIRE ESKOLAN OSPATZEN DUGU ABESTEN HERRITIK OLENTZEROREN ABESTIA                 ETA GERO TXOKOLATEZKO BOKATA JATEN DUGU.

                HERRIAN OSPATZEN DUGU ERAMATEN OLENTZERO  PLAZARA ETA GERO                         JESARTZEN GARA BERE GAINEAN ETA ESATEN DIOGU ZER OPARI NAHI                                 DITUGUN.

               OLENTZERO EGUNA OSO POLITA ETA DIBERTIGARRIA DA.

KORRIKA

 Euskakararen erbilera bultzatzeko egiten den jaialdi bat da.

  Bi urtero behin ospatzen da  . Urtero ibilbidea aldatu egiten da , baina beti 2300 km inguru egiten dituzte . Euskal Herriko jendea korrika hasten da ,herriz herri lekuko batekin,baina beti ez darama pertsona berberak ,pasatzen diolako beste pertsona bati .

Oraindik eskolan ospatzen da .Egun horretan Usansolotik ibilbidea antolatzen dute.



                   
                     

korrika eguna

                                                                                                                                      Korrika euskararen alde  Euskal herrian egiten den lasterketa bat da.Bi urtez behin ospatzen da.

Korrika euskararen erabilera bultzatzeko ospatzen da eta lekuko bat eramaten du pertsona batek.Bi astetan , jendea herriz herri joaten da korrika egiten.

Gure eskolan ere bai ospatzen dugu .Korrika txikia antolatzen dugu Usansolon. 

                                                                                                                                                                                                                                                        

OLENTZERO

                        

Olentzero gabonak ospatzeko eguna da.

Gabon eguna, deitzen den ospakizuna da.Eguberria izeneko jai garaiako lehen ospakizun handia da. Herrian Olentzero ospatzeko Olentzero panpinekin kalejira bat egiten dugu bere kanta abestuz,abenduaren 24an ospatzen da.Olentzero eguna eskolan zein herrian ospatzen da.

KORRIKA

 Korrika euskaren alde Euskal Herrian egiten den lasterketa martxa da.

Bi urtero behin ospatzen da martxoak apirilaren inguruan.
Gastelania geiago berba egiten denez korrika ospatzen da.

Korrika egiten da: aurretik lekuko bat dago eta gero lekukoa pasatzen dute eta beste guztiek lekukoaren atzetik korrika egiten dute.

Nire ikastolan egiten da.


Niretzat korrika inportantea da euskeraz egiten delako.

Inauteriak

                                          

Inauteriak, Europan eta Amerikan ospatzen dira bereziki. Egun hau ospatzen da, antzinan, negua amaitzen zenean eta udaberria hasten zelako  jai bat egiteko asmoarekin. 

Neguaren bukaeran ospatzen dira inauteriak, normalean otsailean izaten dira.

Inauteriak antolatzen dira negua bukatzen dela eta udaberria hasten dela ospatzeko.

Inauterietan jendea mozorratu egiten da, nahi duen moduan eta kaletik doaz kantatzen, dantza egiten eta zarata eta kalejirak egiten.

Inauteriak nire ikastexean ere ospatzen dira, gela bakoitzak abesti bat aukeratzen du, eta mozorroa ere bai. Gero eskola guziaren aurrean dantza egiten dugu. Dena bukatzen denean txokolatada dago, ikasle eta guraso guztientzat.

Inauteriak mozorratzeko eta ondo pasatzeko aukera ematen duen sasoia da.

Inauteriak

 Inauteriak neguaren bukaeran aldera jendeak mozorroturik ospatzen dituen jaiak dira .Garizuma abiatzen den aurreko astean hasten da .Neguaren amaiera eta udaberriaren hasiera ospatzeko erabiltzen dira .

Inauterietan jendea mozorroturik, zarata , dantza eta kantuz eginez herritik joaten da .Herrian  herritik joaten dira zarata eginez eta jendeak mozorroturik egoten da kaletik . 

Eskolan denok mozorratzen gara ,geroago gela bakoitzak dantza desberdinak egiten ditugu,eta eskolan txokolatea ematen digute. Azkenean eskola eta gero patioan txokolatada egiten da .

Inauteriak mozorroturik ondo pastzeko dira .

SAN JUAN GAUA

San Juan gaua antzina -antzinako  tradizioa da, bisorkuntza errituak biltzen dituena.

Ekainaren 24aren besperan ospatzen da. Udako solstizioaren hasiera da eta urte osoko egunik luzeena. Donibane sua gauean pizten da. Jendeak gauza zaharrak botatzen ditu eta gero gainetik salto egiten du. Erritu eta ohiturak biltzen ditu. Usansolon, ospatzen da baina eskolan ez.

San Juan gaua antzinako tradizioa da, erritu eta ohiturak biltzen dituena.

KORRIKA EGUNA

KORRIKAREN EGUNA

Korrika euskararen alde Euskal Herrian zehar egiten den lasterketa da.

Bi urtetik behin ospatzen da martxoa apiriraren artean 
Euskera aldarrikatzenko egiten da.

Herrian eta ikastetxean ospatzen da.

Herrian,pertsona batek lekukoa du eskuetan,besteak atzetik korrika egiten dute pankartarekin.

Kilometro bat egiten dute.

Pertsona horrek beste pertsona bati ematen dio lekukoa.

Ikastetxean berdin egiten dugu.Euria egiten duenean kiroldegian egiten dugu korrika.

Korrikaren egunean Herrian pertsonak batek lekukoa eramaten du.Beste ak atzetik doaz.Gero pertsona horrek bestean ematen dio lekukoa.

Kilometro bat egiten dugu.